Heraldiek
Up

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Allereerst een kleine uitleg wat heraldiek nu eigenlijk is.
Het begon allemaal in de 12e eeuw, toen de wapen uitrusting van de ridders zover werd geperfectioneerd dat men niet meer kon zien wie er in zat.

Teneinde nu te voorkomen dat op het slagveld vriend en bondgenoot ook een kopje kleiner gemaakt 
werden, besloot men aan de buitenkant van de uitrusting kleuren en versierselen te gaan gebruiken.
In het begin werd het heel eenvoudig gehouden, zoals bv een streep of een roos. 
Later werd dit natuurlijk uitgebreid vanwege het feit dat er meer varianten nodig waren.


Uit dit oogpunt geldt dus: hoe eenvoudiger het wapen, hoe ouder het is.
Nog later werden de aangenomen kleuren en/of figuren als kenmerk voor een familie gevoerd, en werden deze uiteindelijk ook erfelijk.
De herauten die met de ridders van tournooi naar tournooi meetrokken om de stand van de gevechten bij te houden namen deze afbeeldingen over op de registratie, en die aantekeningen vormen dus de eerste wapenboeken.

Het woord heraldiek werd dus eigenlijk afgeleid van heraut.
Een van de eerste vragen die daarom veelal gesteld wordt als mensen horen over het uitzoeken van de familiegeschiedenis is:
" Hebben wij een familie wapen ? "
Helaas moet ik tot op heden hierop ontkennend antwoorden.

Edoch, er is geen enkele wet op dit gebied. Komt u een wapen tegen wat in het verleden gevoerd werd door een familie van Lier en u laat dit b.v. afdrukken op visite kaartjes begaat u dus geen strafbaar feit. Er is ook niemand die u hier van kan tegenhouden. Rechtgeaarde genealogen en heraldici zullen echter gruwen van dit idee.

Het wapen hieronder, zo mooi afgedrukt mat de naam van Lier eronder is dan ook uitsluitend van heraldische betekenis, en heeft niets met onze familie naam te maken. Het is afkomstig uit een advertentie van jaren geleden, waarbij het wapen in kleur afbeeld compleet met beschrijving en andere toeters en bellen, tegen een niet onaanzienlijk bedrag verkregen kon worden.

Uiteraard ben ik hier nooit op in gegaan, maar bewaarde de afbeelding als een curiositeit.
Misschien heeft ook u in het verleden weleens de advertenties gezien zoals:
FAMILIEWAPEN op eigen naam en 
Heeft u al een FAMILIEWAPEN?
Het bleek dat door opbloeiende populariteit er een levendige handel ontstond, wat eigenlijk niet meer was dan oplichterij.
Een persoon in Rotterdam werd uiteindelijk door de rechtbank veroordeeld tot een boete van Fl 50.000,- voor het verkopen van valse "familie wapens". Er werden duizenden wapens verkocht, met namaak stamboombeschrijvingen die als authentiek bestempeld werden, en waarvoor een bedrag tussen de 40 en 90 gulden werd gevraagd.

Recentelijk kwam ik genoemde afbeelding weer eens tegen, en ik wilde toch eens verder kijken wat hier over te vinden was.
Het Centraal Bureau voor Genealogie in Den Haag, beheert ook een heraldische databank, en hier vond ik twee beschrijvingen:

Wapen: Gedeeld: I in goud een zwarte leeuw, rood getongd; II doorsneden: a in blauw drie zilveren klophamers; b in goud een gaand zwart paard.
Wapenvoerder: van Lier

Wapen: In zilver drie afgesneden zwarte lelies met delta vormige voet
Wapenvoerder: van Lier, overleden 17 november 1702
Wapenvoerder: Baron van Lier
Wapenvoerder: Willem van Lier, Heer van Oosterwijk
Wapenvoerder: Willem, baron van Liere
Wapenvoerder: Frederik van Leijere, Heer van Soetermeer

De laatst genoemde wapenvoerder, ook bekend als Frederick van Liere, was o.a. lid van de Raad van Staten van Holland.
In 1672 huwt hij te Zoetermeer Catharina van Wijngaerden. Catharina was vrouwe van Zoetermeer en Middelburg ZH, waarmee genoemde Frederik Heer van de plaatsen werd.

Verder vallen twee dingen nu direct op:
- De afbeelding toont inplaats van klophamers, (strijd)bijlen zodat het wapen niet juist is samengesteld
- De naam van Lier komen we ook tegen als van Liere en Leijere
Of hier ook daadwerkelijk familiebanden zijn is (nog) niet bekend, maar het leek mij aardig om ook van de bovengenoemde van Liere familie een stukje genealogie op te nemen.

Als u op het meest links onderstaand familiewapen klikt, komt u bij hen genealogie terecht. Het meest rechts onderstaand familiewapen is dat van een andere familie van Liere, een klik op dit wapen brengt u bij hen stamboom en webpagina's

           

 

 

Hoe werd zo'n wapen nu samen gesteld?

 

Allereerst het schild.Dit is het belangrijkste deel van het wapen, en een wapen kan ook uitsluitend uit een schild bestaan. De meest gebruikte schilden hebben een half circelvormige onderkant, en pas aan het eind van de 18e eeuw kwam de accolade onderkant in de mode.

 

Het schild kan versierd woden met een schilddekking, meestal een helm met een wrong.Anders dan het eigenlijke schild, werd de helm over het algemeen niet omschreven, maar wel waar de helm mee bedekt is. Dit kan dus zijn een wrong, helmteken of een (helm)kroon. 

Bij het beschrijven en het schilderen van het wapen werd boven op het kleed nog al eens een helmteken toegevoegd. Dit helmteken kwam te rusten op de wrong. Het is een extra impressie van de stukken op het schild, maar heeft daar verder niets mee te maken. De "vlucht" zoals hiernaast afgebeeld kwam het meest voor. Gebruikelijk is dat bij een aanziende helm de vlucht is geopend, en bij een gewende helm de vlucht is gesloten.
De helm kan aanziend of gewend zijn, soms links gewend.

Tegenwoordig wordt als vaststaaand onderdeel van een volledig wapen het dekkleed toegevoegd, voorzien van de hoofdkleuren van het schild. Het dekkleed ontstond uit een kleedje dat van achteren over de helm viel ter bescherming.

 

 

De stukken in het wapen van van Lier

Klophamer, kan afkomstig zijn van de huismerken, dat als bezitsteken in allerlei goederen werd gekerfd. In dit geval een stuk gereedschap dat mogelijk naar het ambacht van de (wapen)drager wees.

Paard, gaand of stappend. Duidt op snelheid, adelijkheid en moed. Een zwart paard was de voorbode van (de) naderende dood.

 

De lelie. Werd al heel vroeg als schildstuk over geheel Europa gebruikt.Is het symbool van de Heilige Maagd, en werd vooral beroemd en bekend door het wapen van de koningen van Frankrijk.

De leeuw. Stond voor dapperheid, koninklijkheid en wijsheid.